Η Αυτοκρατορία Τραπεζούντας

Η αυτοκρατορία Τραπεζούντας

 

Με την κατάλυση του βυζαντινού κράτους από τους σταυροφόρους (1204) οι αδελφοί Αλέξιος και Δαβίδ, απόγονοι της αυτοκρατορικής δυναστείας των Κομνηνών, ίδρυσαν στην περιοχή του Πόντου ανεξάρτητο βασίλειο, γνωστό και ως «Αυτοκρατορία των Μεγάλων Κομνηνών». Στα 257 χρόνια της, ο Πόντος γνώρισε μεγάλη οικονομική ευμάρεια και πολιτιστική ακμή.

Το λιμάνι της Τραπεζούντας αναπτύχθηκε σε κέντρο εμπορίου, όπου έδρευαν προξενεία Γενουατών, Μασσαλιωτών, Βενετών, κ.ά. Οι τελωνειακοί φόροι και η παραγωγή μεταλλευμάτων εξασφάλιζαν την οικονομική ευρωστία του κράτους.

Οι Μεγαλοκομνηνοί ενδιαφέρθηκαν ιδιαίτερα για την καλλιέργεια των γραμμάτων και των τεχνών. Οι μονές του Πόντου έγιναν κέντρα πολιτιστικής ανάπτυξης, που προσέλκυσαν πολλούς λόγιους της πρώην Βασιλεύουσας. Πόντιοι λόγιοι όπως ο χρονικογράφος Μιχαήλ Πανάρετος, ο μαθηματικός και αστρονόμος Γρηγόριος Χιονιάδης και οι θεολόγοι Βησσαρίων, Γεώργιος Τραπεζούντιος και Γεώργιος Αμιρούτζης διέπρεψαν στις επιστήμες. Οι θαυμάσιες τοιχογραφίες και τα χειρόγραφα που σώζονται μαρτυρούν την ιδιαίτερη ανάπτυξη της ζωγραφικής, ενώ σπουδαία κτίσματα, εκκλησίες, μονές, ανάκτορα και δημόσια κτίρια δείχνουν τη λαμπρότητα της εποχής.

Με σύμβολο τον μονοκέφαλο αετό και προστάτη τον Άγιο Ευγένιο, πολιούχο Τραπεζούντας, οι Μεγαλοκομνηνοί διατήρησαν την αυτοκρατορία τους ως το 1461, οκτώ χρόνια μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης, οπότε υπέκυψε και ο Πόντος στους Οθωμανούς.

 

(Ο Αλέξιος Γ’ Μέγας Κομνηνός και η σύζυγός του Θεοδώρα Κατακουζηνή ευλογούνται από τον Άγιο Ιωάννη Πρόδρομο. Από Χρυσόβουλο της μονής Αγίου Διονυσίου του Αγίου Όρους)

 

 

Η Δυναστεία των Μεγάλων Κομνηνών

 

Αλέξιος Α΄

Ανδρόνικος Α΄Γίδων

Ιωάννης Α΄Αξούχος

Μανουήλ Α΄

Ανδρόνικος Β΄

Γεώργιος

Ιωάννης Β΄

Θεοδώρα

Ιωάννης Β΄

Αλέξιος Β΄

Ανδρόνικος Γ΄

Μανουήλ Β΄

Βασίλειος

Ειρήνη Παλαιολογίνα

Άννα Αζαχουτλού

Μιχαήλ

Ιωάννης Γ΄

Μιχαήλ

Αλέξιος Γ΄

Μανουήλ Γ΄

Αλέξιος Δ΄

Ιωάννης Δ΄

Δαβίδ

 

(Στη φωτ. ερείπια των ανακτόρων των Μεγάλων Κομνηνών, αρχές του 1900, [2.227])

 

 

 

Ο ναός της Αγίας Σοφίας Τραπεζούντας (13.αι.)

 

Καθολικό της ομώνυμης μονής (νοτιοανατολική πλευρά). Χτίστηκε από τους Μεγάλους Κομνηνούς με πρότυπο την Αγία Σοφία Κωνσταντινούπολης και διακοσμείται με θαυμάσιες τοιχογραφίες και μωσαϊκά, εξαιρετικά δείγματα τέχνης της εποχής του.

 

 

Υπογραφή του Αλεξίου Γ’ Μεγάλου Κομνηνού

 

Αυτοκράτορας «πάσης Ανατολής, Ιβήρων και Περατίας». Στην εποχή του (1349-1390) ο Πόντος γνώρισε μεγάλη οικονομική ευμάρεια και ακμή.